Standardy ochrony małoletnich

 STANDARDY OCHRONY MAŁOLETNICH

w  SZKOLE PODSTAWOWEJ INTEGRACYJNEJ

nr 339 im. RAOULA WALLENBERGA

w Warszawie

Podstawy prawne:

  1. Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej (Dz.U.
    z 2021 r. poz. 1249 oraz z 2023 r. poz. 289 oraz 535)
  2. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 września 2011 r. w sprawie procedury „Niebieskie Karty” oraz wzorów formularzy „Niebieska Karta” (Dz. U. poz. 1870)
  3. Ustawa z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 1606)
  4. Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (t. j. Dz.U. z 2023 r. poz. 984 ze zm.)
  5. Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (t. j. Dz.U. z 2023 r. poz. 900)
  6. Ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1781)
  7.  Konwencja o prawach dziecka (Dz.U.1991 nr 120, poz. 526)
  8. Konwencja o prawach osób niepełnosprawnych (Dz.U. 2012, poz. 1169)

Informacje ogólne

Nowelizacja Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego określiła warunki skutecznej ochrony małoletnich przed różnymi formami przemocy. „Standardy ochrony małoletnich” są jednym z elementów systemowego rozwiązania ochrony małoletnich przed krzywdzeniem i stanowią formę zabezpieczenia ich praw. Należy je traktować jako jedno z narzędzi wzmacniających i ułatwiających skuteczniejszą ochronę uczniów przed krzywdzeniem.

W konstruowaniu „Standardów ochrony małoletnich” przyjęto następujące założenia:

  • w szkole nie są zatrudniane osoby mogące zagrażać bezpieczeństwu małoletnich,
  • wszyscy pracownicy potrafią zdiagnozować symptomy krzywdzenia małoletniego oraz podejmować interwencje w przypadku podejrzenia, że uczeń jest ofiarą przemocy w szkole lub ofiarą przemocy domowej,
  • podejmowane w szkole działania nie mogą naruszać praw dziecka, praw człowieka i praw ucznia określonych w statucie szkoły oraz bezpieczeństwa danych osobowych,
  • małoletni wiedzą, jak unikać zagrożeń w kontaktach z dorosłymi i rówieśnikami,
  • uczniowie wiedzą, do kogo zwracać się o pomoc w sytuacjach dla nich trudnych i czynią to, mając świadomość  skuteczności podejmowanych  w szkole działań,
  • rodzice poszerzają wiedzę i umiejętności o metodach wychowania dziecka bez stosowania przemocy oraz potrafią je uczyć zasad bezpieczeństwa.

Ponadto przyjęto, że:

  • prowadzone w szkole postępowanie na wypadek krzywdzenia lub podejrzenia krzywdzenia małoletnich jest zorganizowane w sposób zapewniający im skuteczną ochronę,
  • działania podejmowane w ramach ochrony małoletnich przed krzywdzeniem są dokumentowane oraz monitorowane i poddawane okresowej weryfikacji przy udziale wszystkich zainteresowanych podmiotów.

Uwzględniając powyższe założenia, niniejszy dokument określa standardy ochrony małoletnich stanowiące zbiór zasad i procedur postępowania w sytuacjach zagrożenia bezpieczeństwa uczniów. Jego najważniejszym celem jest ochrona małoletnich przed różnymi formami przemocy oraz budowanie bezpiecznego i przyjaznego środowiska w Szkole Podstawowej Integracyjnej nr 339 w Warszawie.

Ilekroć w dokumencie „Standardy ochrony małoletnich” jest mowa o:

  • małoletnim (dziecku, uczniu, wychowanku) – należy przez to rozumieć każdą osobę do ukończenia 18 roku życia;
  • personelu – należy przez ro rozumieć każdego pracownika Szkoły Podstawowej Integracyjnej nr 339 im. Raoula Wallenberga w Warszawie, bez względu na formę zatrudnienia, w tym: wolontariuszy lub inne osoby, które z racji pełnionej funkcji lub zadań mają (nawet potencjalny) kontakt z dziećmi;
  • dyrektorze – należy przez to rozumieć dyrektora Szkoły Podstawowej Integracyjnej nr 339 im. Raoula Wallenberga w Warszawie;
  • rodzicach – należy przez to rozumieć przedstawiciela ustawowego dziecka/małoletniego pozostającego pod ich władzą rodzicielską. Jeżeli dziecko pozostaje pod władzą rodzicielską obojga rodziców, każde z nich może działać samodzielnie jako przedstawiciel ustawowy dziecka;
  • opiekunie prawnym dziecka/małoletniego – należy przez to rozumieć osobę, która ma za zadanie zastąpić dziecku rodziców, a także wypełnić wszystkie ciążące na nich obowiązki. Jest przedstawicielem ustawowym małoletniego, dlatego może dokonywać czynności prawnych w imieniu dziecka i ma za zadanie chronić jego interesy prawne, osobiste oraz finansowe;
  • „osobie najbliższej dziecku” – należy przez to rozumieć osobę wstępną: matkę, ojca, babcię, dziadka; rodzeństwo: siostrę, brata, w tym rodzeństwo przyrodnie, a także inne osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie, a w przypadku jej braku – osobę pełnoletnią wskazaną przez małoletniego;
  • przemocy fizycznej – należy przez to rozumieć każde intencjonalne działanie sprawcy, mające na celu przekroczenie granicy ciała dziecka/małoletniego, np. bicie, popychanie, szarpanie, itp.;
  • przemocy seksualnej – należy przez to rozumieć zaangażowanie małoletniego w aktywność seksualną, której nie jest on lub ona w stanie w pełni zrozumieć i udzielić na nią świadomej zgody, naruszającą prawo i obyczaje polskiego społeczeństwa;
  • przemocy psychicznej – należy przez to rozumieć powtarzający się wzorzec zachowań opiekuna lub skrajnie drastyczne wydarzenie (lub wydarzenia), które powodują u dziecka poczucie, że jest nic niewarte, złe, niekochane, niechciane, odrzucone, zagrożone i że jego osoba ma jakąkolwiek wartość jedynie wtedy, gdy zaspokaja potrzeby innych;
  • zaniechanie – należy przez to rozumieć chroniczne lub incydentalne niezaspokajanie podstawowych potrzeb fizycznych i psychicznych małoletniego przez osoby zobowiązane do opieki, troski i ochrony zdrowia i/lub nierespektowanie podstawowych praw dziecka/ucznia, powodujące zaburzenia jego zdrowia i/lub trudności w rozwoju;
  • przemocy domowej – należy przez to rozumieć jednorazowe albo powtarzające się umyślne działanie lub zaniechanie naruszające prawa lub dobra osobiste członków rodziny, a także innych osób wspólnie zamieszkujących lub gospodarujących,
    w szczególności narażające te osoby na niebezpieczeństwo utraty życia, zdrowia, naruszające ich godność, nietykalność cielesną, wolność, w tym seksualną, powodujące szkody na ich zdrowiu fizycznym lub psychicznym, a także wywołujące cierpienia i krzywdy moralne u osób dotkniętych przemocą;
  • osobie stosującej przemoc domową – należy przez to rozumieć pełnoletniego, który dopuszcza się przemocy domowej;
  • świadku przemocy domowej – należy przez to rozumieć osobę, która posiada wiedzę na temat stosowania przemocy domowej lub widziała akt przemocy domowej.

STANDARDY OCHRONY MAŁOLETNICH w SZKOLE PODSTAWOWEJ INTEGRACYJNEJ nr 339 W WARSZAWIE

Standard I

Uczniowie, rodzice i pracownicy szkoły znają „Standardy ochrony małoletnich”. Dokument jest dostępny i upowszechniany.

Wskaźniki realizacji standardu:

  1. Dokument „Standardy ochrony małoletnich” został opracowany, zgodnie
    z Ustawą z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny
    i opiekuńczy (Dz.U. poz. 1606).
  2. Zapoznano z nim personel placówki, rodziców/opiekunów prawnych uczniów oraz uczniów.
  3. Dokument wprowadzono do stosowania w placówce.
  4. Dokument udostępniono na stronie internetowej placówki: wwwspi339.wp.pl oraz w widocznym miejscu w budynku.
  5. Informacje o treści dokumentu upowszechniane są wśród rodziców na zebraniach z rodzicami, konsultacjach indywidualnych.
  6. Informacje istotne dla uczniów zawarte w dokumencie upowszechniane są w trakcie lekcji wychowawczych, na godzinach „dostępności”, w trakcie realizowanych projektów i na warsztatach o charakterze edukacyjnym.
  7. Publikacja dokumentu spełnia wymogi Ustawy o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami.

Standard II

Personel współtworzy i gwarantuje bezpieczne i przyjazne środowisko w szkole.

Wskaźniki realizacji standardu:

  1. W placówce zatrudnia się personel po wcześniejszej weryfikacji w Krajowym Rejestrze Karnym, Rejestrze Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym. W przypadku zatrudnienia obcokrajowców personel weryfikuje osobę w rejestrach karalności państw trzecich w zakresie określonych przestępstw (lub odpowiadających im czynów zabronionych w przepisach prawa obcego) lub w przypadkach wskazanych prawem poprzez oświadczenia o niekaralności.
  2. Dyrektor szkoły określa organizację, stosowanie i dokumentowanie działań podejmowanych w ramach procedur określonych w dokumencie „Standardy ochrony małoletnich”.
  3. Pracownicy szkoły są świadomi swoich praw oraz odpowiedzialności prawnej ciążącej na nich za nieprzestrzeganie standardów ochrony małoletnich.
  4. W szkole prowadzona jest systematyczna edukacja wszystkich pracowników z zakresu ochrony dzieci/uczniów przed krzywdzeniem, a w szczególności:
  5. rozpoznawania symptomów krzywdzenia uczniów,
  6. procedur interwencji w przypadku krzywdzenia lub podejrzenia krzywdzenia, a także posiadania informacji o krzywdzeniu ucznia
  7. dokumentowania podejmowanych działań związanych z ochroną małoletnich,
  8. znajomości praw dziecka, praw człowieka i praw ucznia oraz zasad bezpiecznego przetwarzania udostępnionych danych osobowych,
  9. odpowiedzialności prawnej za zdrowie i życie małoletnich powierzonych opiece,
  10. procedury „Niebieskiej Karty”,
  11. bezpieczeństwa relacji całego personelu z  uczniami uwzględniającą wiedzę o zachowaniach pożądanych i niedozwolonych  w kontaktach z uczniem.

W szkole prowadzi się systematyczną diagnozę czynników ryzyka i czynników chroniących, poczucia bezpieczeństwa uczniów, a w szczególności w obszarach:

realcji między nauczycielami i uczniami,

relacji między uczniami,

poczucia bezpieczeństwa psychofizycznego z uwzględnieniem zagrożeń środowiskowych,

środowiska kształcenia (bezpieczeństwo emocjonalne na lekcjach, poszanowanie odmienności, równość i sprawiedliwość w przestrzeganiu zasad i regulaminów szkolnych, podmiotowe traktowanie uczniów).

Standard III

Szkoła oferuje rodzicom/opiekunom prawnym informację oraz edukację w zakresie wychowania dzieci  bez przemocy oraz ich ochrony przed krzywdzeniem  i wykorzystywaniem.

Wskaźniki realizacji standardu:

  1. Na stronie internetowej szkoły rodzice uczniów mogą znaleźć przydatne informacje na temat: wychowania dzieci bez przemocy, ochrony dzieci przed przemocą i wykorzystywaniem, zagrożeń bezpieczeństwa dziecka
    w internecie, możliwości podnoszenia umiejętności wychowawczych oraz dane kontaktowe placówek zapewniających pomoc i opiekę w trudnych sytuacjach życiowych. Informacje o warsztatach i konferencjach  oraz materiały szkoleniowe  rodzice otrzymują za pomocą dziennika elektronicznego.
  2. Wszyscy rodzice mają dostęp do  obowiązujących w placówce „Standardów ochrony małoletnich” oraz znają procedury zgłaszania zagrożeń.
  3. Rodzice są angażowani w działania szkoły prowadzone na rzecz ochrony małoletnich.
  4. Szkoła uzyskuje od rodziców/opiekunów prawnych swoich uczniów informacje zwrotne  na temat realizacji  „Standardów ochrony małoletnich”.
  5. Szkoła umożliwia rodzicom oraz opiekunom prawnym dzieci, poprzez organizację warsztatów, szkoleń, konsultacji indywidualnych, poszerzanie wiedzy        i umiejętności związanych z ochroną dziecka przed zagrożeniami, w tym  w internecie  oraz z zakresu wychowania pozytywnymi metodami wychowawczymi, bez kar fizycznych i krzywdzenia psychicznego dziecka.

Standard IV.

Szkoła zapewnia uczniom równe traktowanie oraz przestrzeganie ich praw.

Wskaźniki realizacji standardu:

  1. Szkoła oferuje uczniom edukację w zakresie praw dziecka, praw ucznia, praw człowieka oraz ewdukację w zakresie ochrony przed zagrożeniami, przemocą i wykorzystywaniem. Szkoła realizuje programy profilaktyczne „Spójrz inaczej” oraz „Szkoła Przyjazna Prawom Człowieka. Jak przeciwdziałać wykluczeniu i przemocy w szkole.” W każdej klasie odbywają  się:
  • zajęcia na temat praw dziecka/praw człowieka/praw i obowiązków ucznia,
  • zajęcia na temat ochrony przed przemocą oraz wykorzystywaniem,
  • zajęcia z zakresu profilaktyki przemocy rówieśniczej,
  • zajęcia na temat zagrożeń bezpieczeństwa dzieci w internecie.
  1. W każdej klasie uczniowie zostali poinformowani, do kogo mają się zgłosić po pomoc i radę w przypadku krzywdzenia lub wykorzystywania.
  2. W szkole dostępne są dla uczniów materiały edukacyjne (broszury, ulotki, książki) w zakresie:

– praw dziecka

– ochrony przed zagrożeniem przemocą i wykorzystywaniem seksualnym

–  zasad bezpieczeństwa  w Internecie.

  1. W szkole wyeksponowane są informacje dla uczniów na temat możliwości uzyskania pomocy w trudnej sytuacji, w tym numery bezpłatnych telefonów zaufania dla dzieci i młodzieży.

Standard V

Organizacja postępowania na wypadek krzywdzenia lub podejrzenia krzywdzenia małoletnich zapewnia skuteczną ochronę uczniom.

     Wskaźniki realizacji standardu:

  1. Precyzyjnie określono procedury interwencji personelu w sytuacjach krzywdzenia lub podejrzenia krzywdzenia małoletniego, tj.
  2. przemocy rówieśniczej,
  3. przemocy domowej,
  4. niedzowolonych zachowań personelu wobec małoletnich,
  5. W szkole opracowano dokumenty określające w sposób systemowy zadania szkoły podejmowane w zakresie profilaktyki i przeciwdziałania przemocy rówieśniczej: „Deklaracja przeiwdziałania przemocy rówieśniczej” oraz „System przeciwdziałania przemocy rówieśniczej”, stanowiące załącznik do niniejszego dokumentu.
  6. Postępowanie na wypadek krzywdzenia lub podejrzenia krzywdzenia ucznia nie narusza jego godności, wolności, prawa do prywatności oraz nie może powodować szkody na jego zdrowiu psychicznym lub fizycznym (poczucie krzywdy, poniżenia, zagrożenia, wstydu).
  7. W szkole ustalone są sposoby wsparcia małoletniego po ujawnieniu doznanej przez niego krzywdy.
  8. W szkole wskazano osoby odpowiedzialne za składanie zawiadomień o popełnieniu przestępstwa na szkodę małoletniego, zawiadamianie sądu opiekuńczego oraz wskazano osoby odpowiedzialne za wszczynanie procedury „Niebieskiej Karty”.
  9. W szkole wskazano osoby odpowiedzialne za przyjmowanie zgłoszeń o zdarzeniach zagrażających małoletniemu i udzielenia mu wsparcia. Informacja o osobach przyjmujących zgłoszenia jest upowszechniona na stronie internetowej szkoły oraz na tablicy ogłoszeń w budynku szkolnym.
  10. Podmioty postępowania uprawnione do przetwarzania danych osobowych uczestników postępowania w sprawach krzywdzenia małoletnich przestrzegają Polityki Bezpieczeństwa Przetwarzania Danych Osobowych, obowiązującej                     w szkole (RODO).

Standard VI

W  szkole wzmacniane jest poczucie bezpieczeństwa uczniów w obszarze relacji społecznych oraz ochrony przed treściami szkodliwymi i zagrożeniami z sieci.

Wskaźniki realizacji standardu:

  1. W szkole opracowano zasady zapewniające bezpieczne relacje między maloletnimi a personelem.
  2. W szkole określono wymogi dotyczące bezpiecznych relacji między małoletnimi, a w szczególności zachowania niedozwolone.
  3. W szkole opracowano zasady korzystania z urządzeń elektronicznych z dostępem do sieci internetowej oraz procedury ochrony małoletnich przed treściami szkodliwymi i zagrożeniami w sieci internetowej i treściami utrwalonymi w innej formie.
  4. W szkole opracowano i wdrożono procedury ochrony małoletnich przed krzywdzeniem w sytuacjach:
  5. przemocy fizycznej
  6. przemocy psychicznej,
  7. przemocy domowej,
  8. przemocy seksualnej,
  9. W szkole wdrożono procedurę „Niebieskiej Karty” i jest ona wykorzystywana.
  10. Pracownicy szkoły realizują plan wsparcia ucznia po ujawnieniu doznanej przez niego krzywdy.

Standard VII

Działania podejmowane w ramach ochrony małoletnich przed krzywdzeniem są dokumentowane.

Wskaźniki realizacji standardu:

  1. W szkole prowadzony jest rejestr spraw zgłaszanych
    i rozpatrywanych w związku z podejrzeniem lub krzywdzeniem małoletnich.
  2. Osoby upoważnione do przyjmowania zgłoszeń związanych z krzywdzeniem uczniow składają oświadczenie o zachowaniu poufności
    i zobowiązanie są do zachowania bezpieczeństwa uzyskanych danych osobowych.
  3. Obieg dokumentów w sprawach związanych z krzywdzeniem małoletnich określa Instrukcja Kancelaryjna.
  4. Zasady przechowywania dokumentów dotyczących ujawnionych lub zgłoszonych incydentów bądź zdarzeń zagrażających dobru maloletniego są zgodne z Instrukcją Archiwizacyjną.
  5. Dokonuje się szacowania ryzyka naruszeń bezpieczeństwa danych osobowych oraz zasadności przyjętych technicznych i organizacyjnych środków ochrony.

Standard VIII

Szkoła monitoruje i okresowo weryfikuje zgodność prowadzonych działań z przyjętymi zasadami i procedurami  ochrony dzieci.

Wskaźniki realizacji standardu:

  1. Przyjęte zasady i realizowane procedury ochrony uczniów są weryfikowane przynajmniej raz na dwa lata.
  2. W ramach kontroli zasad i praktyk ochrony małoletnich  szkoła pozyskuje opinie uczniów oraz  ich rodziców lub opiekunów prawnych.
  3. Do weryfikacji szkolnej dokumentacji wykorzystywane są wnioski z kontroli „Standardów ochrony małoletnich” przez uprawnione do kontroli podmioty zewnętrzne.
  4. Zasady monitoringu  oraz termin, zakres  i sposób kontroli określa dyrektor szkoły.

 

POLITYKA OCHRONY DZIECKA PRZED KRZYWDZENIEM: https://www.spi339.waw.pl/wp-content/uploads/2023/11/polityka-ochrony-dzieci-przed-krzywdzeniem.pdf

 

DEKLARACJA ZWALCZANIA PRZEMOCY RÓWIEŚNICZEJ W SZKOLE PODSTAWOWEJ INTEGRACYJNYCH NR 339 IM. RAOULA WALLENBERGA W WARSZAWIE

  1. Szkoła realizuje politykę przeciw przemocy rówieśniczej (dręczenie).  Przemoc rówieśnicza w szkole traktowana jest jako problemem, który może dotyczyć całej społeczności szkolnej. Dręczenieuznajemy jako niemożliwą do zaakceptowania formę stosunków międzyludzkich (nauczycieli, innych pracowników szkoły, rodziców, uczniów). Jesteśmy świadomi, że formowanie się postaw społecznych uczniów powinno być budowane  wyłącznie w oparciu o poprawne zachowania nauczycieli, rodziców i rówieśników.
  2. Uczeń jest prześladowany lub gnębiony (dręczony), gdy przez dłuższy czas narażony jest na nieprzyjazne działanie ze strony innego ucznia lub grupy rówieśników. Zatem, za przemoc rówieśniczą uważa się powtarzalne, agresywne, werbalne i pozawerbalne zachowanie ucznia lub grupy osób skierowane wobec innego ucznia. Odpowiedzialnością za kontrolę i finansowanie zadań polityki przeciwdziałania dręczeniu w szkole jest dyrektor szkoły oraz powołany przez niego zespół, w którego skład wchodzą: pedagog szkolny, psycholog, mediator. Osobą czuwającą nad realizacją postanowień polityki ochrony dzieci przed krzywdzeniem jest pedagog szkolny.
  3. Głównym celem polityki przeciwdziałania dręczeniu w szkole jest zapobieganie dręczeniu oraz określenie sposobów skutecznego radzenia sobie z już istniejącymi zachowaniami.
  4. Polityka przeciwdziałania dręczeniu i jej strategie służy wszystkim członkom szkolnej społeczności, a w szczególności uczniom i nauczycielom.
  5. Zasadą związaną z  ewaluacją polityki i strategii przeciwdziałania przemocy jest   praktyka „otwartych drzwi”polegająca na rozpatrywaniu każdej sprawy poruszanej przez każdego z członków społeczności szkolnej.
  6. Szkoła w planowaniu i realizacji polityki przeciwdziałania dręczeniu stosuje filozofię „nieobwiniania”– uwzględnienie zdolności zrozumienia konsekwencji danego czynu i brania odpowiedzialności uczniów za własne zachowanie, a w rezultacie chęci przemiany.

Szkoła stosuje strategię przeciwdziałania (opartą na zaistniałych incydentach) oraz strategię zapobiegawczą (zmniejszającą prawdopodobieństwo wystąpienia dalszych przypadków) oparte na metodach pracy w klasie, rozwijających świadomość i zachowania prospołeczne uczniów (m.in. metoda wspólnej sprawy). Działania podejmowane przez wychowawców i nauczycieli są spójne z zadaniami opisanymi w: Programie wychowawczo – profilaktycznym szkoły, oraz w szkolnym dokumencie System  przeciwdziałania  przemocy  rówieśniczej w Szkole Podstawowej Integracyjnej nr 339 im. Raoula Wallenberga nr 339 W Warszawie.

  1. Działania mające na celu wdrożenie polityki przeciwdziałania przemocy rówieśniczej w szkole uwzględniają:

– pracę z nauczycielami w zakresie: skutków filozofii „nieobwiniania”, tworzenia efektywnych strategii przeciwdziałania dręczeniu, radzenia sobie z przypadkami dręczenia rówieśniczego, doskonalenie umiejętności mediacyjnych i komunikacyjnych nauczycieli

– pracę z rodzicami w zakresie: przybliżenia rodzicom charakteru problemu przemocy rówieśniczej; praktycznymi radami jak postępować, gdy ich dziecko padło ofiarą dręczenia lub uczestniczy w dręczeniu innych; radami pomocnymi w podnoszeniu poczucia wartości swoich dzieci, współpracy rodziców i nauczycieli przy zwalczaniu dręczenia w szkole i zapobieganiu mu.

– świadomą pracę z uczniami: w atmosferze przyjaznej dyskusji, zachęcając do zadawania pytań, angażując wszystkich uczniów, stosując regułę nie używania niczyich imion ani podawania konkretnych sytuacji, używając różnych metod pracy w zależności od wieku uczniów, wykonując z uczniami  zadania twórcze.

  1. Dokument deklaracji jest regularnie sprawdzany i w miarę potrzeb aktualizowany. Narzędzia ewaluacyjne obejmują analizę opinii różnych grup wchodzących w skład społeczności szkolnej.
  2. Termin przeglądu polityki i strategii przeciwdziałania dręczeniu ustalany jest w planie pracy szkoły w każdym roku szkolnym.
  3. Zespół bada i raportuje wszystkie zgłoszone przypadki przemocowych zachowań rówieśniczych i wypadki dręczenia. (Karta zgłoszenia– załącznik nr 1)

STRATEGIE  ZWALCZANIA PRZEMOCY RÓWIEŚNICZEJ

I  Sposoby wykrywania, badania i rejestrowania zaistniałych przypadków dręczenia

  1. Zachęcamy osoby, które stały się ofiarami dręczenia w szkole oraz świadków takich zdarzeń, do zgłaszania tego rodzaju przypadków.
  2. Każdy pracownik szkoły jest przygotowany i przeszkolony tak, aby umożliwić uczniowi zgłoszenie przypadku dręczenia dowolnej osoby w szkole.
  3. Cztery razy w roku szkolnym (dwa razy w każdym półroczu, w tym 20 listopada – dniu,  w którym obchodzony jest ogólnopolski dzień praw dziecka) przypominamy uczniom o tym, że szkoła prowadzi aktywną politykę przeciwdziałania dręczeniu oraz, że agresywne zachowania nie są w szkole akceptowane. Przypominamy uczniom, że nasza szkoła jest szkołą porozumiewania się, w której dbamy o siebie nawzajem, dlatego mówimy o tym, że ktoś jest dręczony przez innych lub, że sami jesteśmy przez kogoś dręczeni.
  4. Osobie, która zgłasza, że jest dręczona lub zgłasza, że ktoś jest dręczony zapewniamy poczucie bezpieczeństwa, akceptujemy to, co zgłaszający ma do powiedzenia, uważnie słuchamy i nie interpretujemy jego wypowiedzi. Zgłoszenie jest zapisane w Karcie interwencji.(zał.1)
  5. Wykorzystujemy metodę wspólnej sprawy jako wczesną interwencję w sytuacjach przemocy i bullingu. Punktem wyjścia zastosowania metody jest stwierdzenie, że uczennica lub uczeń czuje się źle w szkole, ponieważ doświadcza przemocy. Nauczyciel spotyka się ze wszystkimi uczniami zaangażowanymi w badaną sytuację. Zaczyna od osoby pełniącej funkcję przywódczą, następnie rozmawia z pozostałymi osobami stosującymi, przemoc, również z tymi, którzy nie angażując się bezpośrednio, wyrażają aprobatę dla działań grupy. Z osobą doświadczającą przemocy rozmawiamy na końcu.
  6. Klasyczna interwencja w sytuacji przemocy i bullingu. Przeprowadzamy również rozmowy z osobami zamieszanymi w dręczenie. Z domniemanymi sprawcami i ofiarami rozmawiamy zawsze osobno. Jeśli w sprawę zamieszana jest grupa, jej członków rozdzielamy i rozmawiamy osobno. Po indywidualnych rozmowach wysłuchujemy członków grupy razem.
  • Pomagamy osobie stosującej przemoc w wyjściu z roli: w znalezieniu pozytywnych sposobów funkcjonowania w grupie i zaspokojenia potrzeb. Uczniowi oskarżonemu o stosowanie przemocy nie ujawniamy, kto zgłosił zdarzenie.
  • Dbamy, aby uczeń wskazany jako stosujący przemoc był wysłuchany, a jego wersja zdarzeń przed podjęciem decyzji w sprawie dalszych działań, brana była pod uwagę.
  • Wdrażamy działania dyscyplinujące, których celem jest jak najszybsze przerwanie przemocy:

– stosujemy komunikat, że incydent zwrócił uwagę władz szkolnych/wychowawców oraz, że dręczenie w szkole nie jest tolerowane.

  • Osoba stosująca przemoc jest informowana o tym, że:

– jej zachowanie jest formą przemocy, które łamie zasady szkolne;

– musi w przyszłości wystrzegać się dręczenia innych i różnych rodzajów zachowań agresywnych;

– musi ponieść określone konsekwencje, tak, aby w przyszłości nie łamała żadnych postanowień szkolnej polityki w tym zakresie.

  • Wspieramy dziecko doświadczające przemocy:

– słuchamy dziecka z uwagą i zapewniamy, że przemoc nie jest jego winą;

– dziecko otrzymuje informację o tym, co zamierzamy zrobić w sprawie przemocy;

– ustalamy zasady bezpieczeństwa.

  • Praca z klasą:

– w klasie, w której wystąpiły działania przemocowe przeprowadzamy zajęcia edukacyjne dotyczące problemu przemocy rówieśniczej („metoda nie wprost) i /lub bezpośrednie rozmowy wychowawcy z klasą o sytuacji w klasie, o określonych zdarzeniach („metoda wprost”)

  1. Rodzice zgłaszający przemoc lub rodzice ucznia zgłaszającego przemoc rówieśniczą są na bieżąco informowani o postępach działań:
  • Przedstawiamy konkretny plan działań, jakie zamierzamy podjąć i wyjaśniamy, czemu one służą.
  • Informujemy ich na bieżąco o kolejnych podejmowanych krokach.

II Konsekwencje i system wsparcia skierowany do osób zamieszanych w dręczenie

  1. Metoda wspólnej sprawy
  2. Zastosowanie metod legalistycznych:
  • Oświadczenie ucznia, że w przyszłości powstrzyma się od zachowań agresywnych, Wszystkie ustalenia spisane są ze z autorem przemocy w formie kontraktu.
  • Kontrakt zachowania.
  1. Kary, które określa statut szkoły.
  2. Formypomocy w zakresie kształtowania stosunków społecznych, skierowane do osoby doświadczającej przemocy i do autora przemocy:

– wsparcie psychologiczne;

– warsztat doskonalenia umiejętności społecznych;

– warsztat radzenia sobie z emocjami, zwłaszcza z gniewem i ze złością.

III Działania profilaktyczne szkoły

  1. W każdym roku szkolnym rada pedagogiczna określa grupy czynników ryzyka wystąpienia przemocy rówieśniczej w szkole.
  2. System norm szkolnych zapisany w dokumentach:
  • Misja szkoły
  • Statut szkoły
  • Credo szkoły
  • Program wychowawczo-profilaktyczny
  • Kontrakty klasowe
  • Karta oceny zachowania.
  1. Wzmocnienia pozytywnych postaw uczniów

– wypracowana przez wychowawcę z uczniami pula przyjemności dla klasy

– ocena zachowania.

  1. Skuteczne konsekwencje dostosowane do konkretnego dziecka:

– naprawianie uszkodzonych rzeczy;

– zadośćuczynienie (wynagradzanie szkód moralnych poszkodowanej osobie);

– działania związane z popełnionym czynem (np. opracowywanie plakatów, referatów na temat szkodliwości konkretnych zachowań);

– pozytywne działania na rzecz społeczności szkolnej;

– ograniczanie przywilejów i przyjemności.

  1. Stypendium im. Grzesia Hennela dla ucznia, który pokonał własne słabości
  2. Wyróżnienie im. Raoula Wallenberga dla ucznia, który pomaga innym.
  3. Praca z klasą:
  • Zajęcia integracyjne
  • Zajęcia profilaktyczno-edukacyjne: wiedza o dyskryminacji, wykluczeniu i przemocy; rozwijanie empatii; konstruktywne radzenie sobie ze złością; umiejętności asertywnego reagowania; wiedza o sposobach rozwiązywania konfliktów; ćwiczenie metod konstruktywnego komunikowania się oraz praktycznego rozwiązywania sporów i kłótni; rozwijanie postawy szacunku wobec innych; nauka akceptowania różnorodności.
  • Tematyka godzin wychowawczych do realizacji w każdym półroczu – realizacja scenariuszy z programu „Szkoła przyjazna prawom człowieka. Jak przeciwdziałać wykluczeniu i przemocy w szkole?:

–  czym jest przemoc i jakie formy przyjmuje;

–  znęcanie się jako zachowanie niedopuszczalne;

–  chronienie dobra innych jako wspólny obowiązek;

–  do kogo w szkole zwrócić się po pomoc;

–  konsekwencje odpowiadania przemocą na przemoc;

– szkoła wolna od przemocy i dręczenia jako efekt starania się wszystkich członków  społeczności szkolnej.

  • Specjalne zajęcia z przeciwstawiania się agresji:

– zorientowanie całej klasy na kwestię poczucia własnej wartości; włączanie do grupy;

– wykorzystanie filmów i zorganizowanie dyskusji;

– wykorzystanie sztuki wizualnej: plakaty, zdjęcia i itp.

– inscenizacje, drama i psychodrama.

  1. Przekazywanie w codziennym trybie nauczania przesłania, które przeciwstawia się aktom przemocy (wykorzystywanie programów nauczania).
  2. Mediacje rówieśnicze
  3. Kręgi naprawcze
  4. Edukacja rodziców:

– czym jest przemoc w szkole,

– rodzaje znęcania,

– czemu rodzice są tak ważni,

– sygnały i symptomy znęcania się,

– co zrobić, gdy twoje dziecko padło ofiara przemocy,

– co zrobić, jeśli twoje dziecko znęca się nad innymi,

– współpraca rodziców ze szkołą dziecka na rzecz przeciwstawiania się przemocy.

  1. Szkolny Tydzień Przeciwdziałania Przemocy Rówieśniczej.

 

STSTEM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY RÓWIEŚNICZEJ

w Szkole Podstawowej Integracyjnej nr 339 im. Raoula Wallenberga nr 339

w Warszawie

1.Przemoc rówieśniczą identyfikujemy wtedy, gdy występuje łącznie siedem elementów:

1)         Gdy pojawia się zamiar skrzywdzenia kogoś

2)         Gdy podjęte zostały działania krzywdzące

3)         Gdy ktoś cierpi w wyniku tych działań

4)         Gdy działania krzywdzące podejmuje silniejszy wobec słabszego

5)         Gdy nie są to działania wywołane agresywnym zachowaniem drugiej strony

6)         Gdy działania te są cykliczne

7)         Gdy działania te sprawiają osobie krzywdzącej widoczną przyjemność.

Mobbing identyfikujemy z długofalowym szykanowaniem jednostki przez grupę (zaczepianie, obmawianie, nieprzyjazne wypowiedzi i zachowania grupy lub osoby w stosunku do innej osoby), której początkiem jest jakiś konflikt, często mało istotny. W mobbingu stosowane są metody manipulacji od najbardziej subiektywnych i niezauważalnych przez ofiarę, po najbardziej drastyczne, powodujące izolację społeczną, jej autodeprecjację, poczucie krzywdy, bezsilność i odrzucenie przez rówieśników, a w konsekwencji silny stres oraz choroby somatyczne i psychiczne.

Pojęciem bullyingu  nazywamy formę terroru wśród uczniów: celowego, powtarzalnego, nieprowokowanego zachowania agresywnego jednego lub grupy sprawców wobec ofiary, podjętego z zamiarem sprawienia jej bólu fizycznego, przykrości, poniżenia lub przerażenia jej, najczęściej w obliczu grupy „widzów”, z wyraźną nierównowagą sił oraz niemożnością obronienia się ofiary i poczuciem bezkarności sprawcy.

Bullying fizyczny to: popychanie, plucie, kopanie, uderzanie, zabieranie i chowanie rzeczy, zmuszanie do wykonywania poniżających, ośmieszających lub odrażających czynności.

Bullying słowny (emocjonalny) to: grożenie, poniżanie przez przezywanie, wyśmiewanie, robienie min, prowokowanie.

Bullying relacyjny (ukryty) to: obmawianie, rozpuszczanie plotek, namawianie innych do izolacji ofiary, odrzucania jej i ignorowania.

Cyber bullying (ukryty) to: umieszczanie w sieci (e-maile, blogi, portale społecznościowe) oszczerczych informacji.

Pojęcia bullying, mobbing i przemoc rówieśnicza stosujemy zamiennie.

  1. Zasady działań podejmowanych w każdym roku szkolnym i wskazania do pracy wychowawczej

1)         W szkole nie ma miejsca na przemoc i nie będzie ona tolerowana pod żadną postacią przez dorosłych.

2)         Żadne dziecko nie jest winne temu, że stało się ofiarą przemocy. Każdy ma prawo być wrażliwym, niepewnym, bezbronnym, wystraszonym i nikt nie ma prawa użyć w stosunku do niego przemocy.

3)         Należy pamiętać o tym, że:

  1. a) przede wszystkim, to cechy wewnętrzne dziecka i sposób jego zachowania decydują o tym, że staje się ono obiektem długotrwałego prześladowania;
  2. b) znaczna część dzieci ukrywa fakt bycia krzywdzonym, bo wstydzi się przyznać, że jest ofiarą przemocy;
  3. c) w efekcie długotrwałego doświadczania przemocy ze strony rówieśników może dojść do ukształtowania się przekonania o własnej odpowiedzialności za fakt doświadczania przemocy oraz postawy wyuczonej bezradności, a w konsekwencji do zaburzeń nerwicowych i depresji.

4)         Postępowanie wychowawcze różnicowane jest w zależności od tego czy uczeń, będący autorem przemocy:

  • ma niski poziom lęku, łamie dyscyplinę szkolną i czerpie przyjemność z dominacji
  • ma niskie poczucie wartości, jest prowokacyjny, krzykliwy, oporujący
  • nie kontroluje swoich emocji, doświadcza niepowodzeń w pełnieniu ról.

5)         Należy pamiętać, że:

  1. a) świadkowie przemocy to ważne osoby w procesie przeciwdziałania przemocy, bo od nich w dużej mierze zależy los osoby krzywdzonej.
  2. b) bierna postawa świadków w sytuacji agresji lub przemocy:
  • powoduje eskalację zachowań przemocowych lub zwiększenie aktów agresji;
  • sprawcy czują się bezkarni
  • sprawcy czują, że ich zachowanie jest akceptowane.
  1. c) zdecydowana reakcja świadków:
  • pozbawia energii sprawców i zmniejszają ich pewność siebie;
  • wzmacnia osobę pokrzywdzoną.

6)         W rozpoznawaniu sytuacji przemocy sprawdzana jest powtarzalność aktów agresji w  dłuższej perspektywie czasowej.

7)         Każdy dostrzeżony przejaw agresji spotyka się z reakcją osób dorosłych.

8)         W każdym roku szkolnym określane są grupy czynników ryzyka wystąpienia przemocy rówieśniczej w szkole w zakresie:

  • niewłaściwego systemem norm: sprzeczność koncepcji wychowania i postępowania, preferencja użycia siły, nieprzestrzeganie norm przez osoby znaczące
  • braku reakcji na zachowania agresywne(drobne wykroczenia, wagary, spóźnienia, rzucanie papierków), bagatelizowanie zachowań agresywnych uczniów, którzy mają innego wychowawcę
  • nierozwiązywania konfliktów: brak mediacji, brak rozwiązania konfliktu drogą mediacji
  • akceptacji bierności świadków
  • nieprawidłowej organizacji nauczania(niepunktualne rozpoczynanie zajęć, brak zastępstw za nieobecnych nauczycieli, brak opieki nad dziećmi nieuczęszczającymi na lekcje religii, lekcje religii i etyki w planie pomiędzy zajęciami obowiązkowymi, brak możliwości relaksu dla uczniów i nauczycieli, ilość zajęć pozalekcyjnych)
  • relacji nauczyciel – uczeń, nauczyciel – rodzice: brak autentyczności kontaktów i dialogu, poziom frustracji nauczycieli, niewłaściwe rozumienie i niewłaściwe realizowanie samorządności uczniowskiej.

9)         Obserwacja uczniów ukierunkowana jest na rozpoznanie cech, które mogą ułatwić wczesne wykrycie nieprawidłowych zachowań.

  1. Reagowanie na sytuacje przemocy w szkole

1) działania moralistyczne wyprzedzające pojawienie się sytuacji przemocy:

  • wartości i normy
  • Deklaracja zwalczania przemocy rówieśniczej w szkole
  • Polityka ochrony dzieci przed krzywdzeniem

2) działania humanistyczne:

  • metoda wspólnej sprawy
  • kręgi naprawcze
  • mediacje rówieśnicze i mediacje dla rodziców
  • środki zaradcze na poziomie pracy z uczniem i jego rodzicami uwzględnione w procedurach szkolnych
  • środki zaradcze stosowane na poziomie pracy wychowawczej z klasą: kryteria oceny zachowania, regulaminy klasowe, godziny wychowawcze poświęcone problemom przemocy i cyberprzemocy, działania integrujące klasę i wzmacniające więzi między uczennicami i uczniami, zebrania z rodzicami i edukacja rodziców, indywidualne rozmowy z rodzicami, opieka psychologiczna nad zespołami klasowymi, spotkania trójstronne, miejsca, w których dzieci mogą uzyskać pomoc, w tym numery telefonów
  • środki zaradcze na poziomie szkoły: określanie grup czynników ryzyka, ankietowanie uczniów, dzień poświęcony prawom dziecka i ucznia, tydzień poświęcony problemowi przemocy w szkole, kontrola podczas przerw, skrzynki interwencyjne, programy edukacyjne, szkolenia dla nauczycieli, warsztaty dla rodziców, angażowanie uczniów w życie szkolne: Szkolny Budżet Partycypacyjny, wolontariat szkolny, debaty uczniowskie z udziałem rodziców i nauczycieli, stypendium im. Grzesia Hennela, Nagroda im. Raoula Wallenberga za działalność wolontaryjną, seminaria naukowe dotyczące idei i wartości związanych z Patronem szkoły, stwarzanie ciepłej i przyjaznej atmosfery w szkole, umieszczenie w widocznych miejscach numerów telefonów: telefon zaufania Rzecznika Praw Dziecka 800 12 12 12; ogólnopolski telefon dla ofiar przemocy w rodzinie „Niebieska Linia” 801 120 002; telefon zaufania dla dzieci i młodzieży 116, 111; telefon dla rodziców i nauczycieli w sprawie bezpieczeństwa dzieci 800 100,100.

3) działania legalistyczne:

  • Działania opisane w statucie szkoły dotyczące osób, których zachowanie nie mieści się w ramach uznanego i dopuszczalnego postępowania.
  • Ostrzeżenie przed konsekwencjami w przypadku, gdy zachowania będą się powtarzać.
  • Autor przemocy pisze oświadczenie, że w przyszłości powstrzyma się od zachowań agresywnych, których się dopuścił oraz, że rozumie naturę sankcji, które zostaną na niego nałożone. Dobrowolnie zobowiązuje się do przestrzegania tego porozumienia.
  • Ustalana jest data i godzina spotkania kontrolnego (od tygodnia – do jednego miesiąca od dnia podpisania porozumienia), na które sprawca zgadza się przyjść.
  • Wszystkie ustalenia spisane ze sprawcą w formie kontraktu zachowania (zakres zobowiązań)podpisane są przez jednego z członków  zespołu, wychowawcę, ucznia oraz jego rodziców i przewodniczącego samorządu szkolnego.

 

PROCEDURY

I  Procedura postępowania na wypadek wystąpienia agresywnych zachowań w szkole obowiązująca w Szkole Podstawowej Integracyjnej nr 339 im. Raoula Wallenberga w Warszawie

Cel:     Zapewnienie bezpieczeństwa w szkole na wypadek wystąpienia na terenie szkoły zachowań agresywnych tj. agresji fizycznej i agresji słownej ucznia wobec ucznia lub nauczyciela.

Osoby odpowiedzialne i zarządzanie        

Procedura postępowania jest uruchamiana przez osobę, która zauważyła przedmiotowe zachowanie lub której je zgłoszono. O stopniu zaawansowania procedury i podejmowanych w niej krokach decyduje: dyrektor placówki, a w przypadku jego nieobecności wicedyrektor lub pedagog szkolny.

Czynnościami realizowanymi w trakcie procedury kieruje dyrektor placówki, wicedyrektor lub osoba przez niego wyznaczona.

Sposób postępowania         

Agresja fizyczna

  1. Należy bezzwłocznie podjąć działania mające na celu powstrzymanie i wyeliminowanie tego zjawiska. Obowiązkiem każdego pracownika szkoły, który zaobserwował atak agresji fizycznej lub został o nim poinformowany jest przerwanie tego zachowania. Pracownik szkoły powinien w sposób stanowczy i zdecydowany przekazać uczestnikom agresji, że nie wyraża zgody na takie zachowanie. Należy mówić dobitnie, głośno, stanowczo, używać krótkich komunikatów. W razie potrzeby należy zadbać o uniemożliwienie dalszego kontaktu miedzy uczniami.
  2. Należy powiadomić pielęgniarkę szkolną, pedagoga/psychologa i dyrektora szkoły oraz powiadomić wychowawcę/ów oraz rodziców (opiekunów prawnych) agresora i ofiary.
  3. W przypadku zagrożenia życia (stan nieprzytomny) – pielęgniarka, pedagog/psycholog lub dyrektor szkoły wzywa natychmiast karetkę pogotowia, nawet bez uzyskania zgody rodziców (opiekunów prawnych).
  4. Opiekę nad uczniem podczas udzielania pomocy medycznej, ale bez możliwości udzielenia zgody na operację, sprawuje osoba wyznaczona przez dyrektora szkoły.
  5. Decyzję o dalszym leczeniu dziecka podejmują rodzice (opiekunowie prawni) poszkodowanego.
  6. Pedagog szkolny/psycholog szkolny i wychowawcy przeprowadzają rozmowy z rodzicami (opiekunami prawnymi) obydwu stron oraz z autorem przemocy i osobą pokrzywdzoną. Z rozmów sporządzają notatkę.
  7. Pedagog/psycholog szkolny powinien udzielić wsparcia osobie pokrzywdzonej.
  8. W przypadku agresji fizycznej poczucia bezpieczeństwa i wsparcia wymagają również świadkowie ataku. Należy przeprowadzić rozmowę ze świadkami przemocy, wyjaśnić im pojęcie agresji, przypomnieć normy i zasady reagowania na przemoc, ustalić działania w podobnych przypadkach.
  9. W przypadku wszczynania kolejnych ataków przez agresora, z widocznymi skutkami pobicia – szkoła kieruje sprawę na Policję, od postępowania której zależą dalsze losy sprawcy przemocy. Wobec agresora stosuje się konsekwencje przewidziane w statucie szkoły.

Agresja słowna

  1. Należy bezzwłocznie podjąć działania mające na celu powstrzymanie i wyeliminowanie tego zjawiska.
  2. Należy powiadomić wychowawcę klasy i/lub dyrektora, pedagoga/psychologa.
  3. Wychowawca (pedagog lub psycholog) przeprowadza rozmowę z uczniem mającą na celu wyjaśnienie okoliczności zdarzenia. Rozmowę z osobą poszkodowaną i agresorem należy przeprowadzić osobno.
  4. Wychowawca (pedagog/psycholog) przeprowadza rozmowę z agresorem i osobą poszkodowaną w celu ustalenia okoliczności zdarzenia, ustala wraz ze sprawcą formę zadośćuczynienia.
  5. O zaistniałym zdarzeniu należy poinformować rodziców/opiekunów prawnych uczestników zdarzenia.
  6. Pedagog/psycholog szkolny powinien udzielić wsparcia ofierze przemocy, a podczas kolejnych spotkań wypracować z dzieckiem, jak należy radzić sobie w kontaktach z innymi,
  7. W przypadku agresji słownej poczucia bezpieczeństwa i wsparcia wymagają również świadkowie ataku. Należy przeprowadzić rozmowę ze świadkami przemocy, wyjaśnić im pojęcie agresji, przypomnieć normy i zasady reagowania na przemoc, ustalić działania w podobnych przypadkach.
  8. W poważnych przypadkach np. uzyskania informacji o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu lub przestępstwa ściganego na wniosek poszkodowanego powiadamiana jest Policja.
  9. Wobec ucznia przejawiającego zachowania agresywne stosuje się konsekwencje przewidziane w statucie szkoły.

Obowiązki pracowników szkoły    

Należy:

  1. Zapoznać się z czynnościami realizowanymi w trakcie uruchamiania procedury.

2 Brać udział w treningach i szkoleniach z zakresu stosowania procedury.

  1. Mieć zapisane numery telefonów osób odpowiedzialnych za uruchomienie procedury
  2. Znać swoje zadania na wypadek uruchomienia procedury.
  3. Szkolić uczniów w zakresie postępowania na wypadek uruchomienia procedury
  4. Stosować się do poleceń osoby zarządzającej sytuacją kryzysową.

II  Procedura udzielania pomocy psychologiczno -pedagogicznej dzieciom i ich rodzinom na wypadek wystąpienia przemocy rówieśniczej w szkole obowiązująca w Szkole Podstawowej Integracyjnej nr 339 im. Raoula Wallenberga w Warszawie

Cel:     Zapewnienie bezpieczeństwa w szkole na wypadek wystąpienia na terenie szkoły zachowań przemocowych wobec ucznia.

Procedura postępowania jest uruchamiana przez psychologa szkolnego, który zauważył przedmiotowe zachowanie lub któremu je zgłoszono. O stopniu zaawansowania procedury i podejmowanych w niej krokach decyduje psycholog szkolny. Czynnościami realizowanymi w trakcie procedury kieruje dyrektor, wicedyrektor.

1. Wysłuchanie dziecka będącego odbiorcą/nadawcą  aktu przemocy ze zrozumieniem, empatią, akceptacją, troską, bez osądzania.

2. Zdefiniowanie problemu i zebranie informacji o zdarzeniu:

– zdefiniowanie problemu z punktu widzenia dziecka (wykorzystanie aktywnego słuchania, stosowanie pytań otwartych);

-zwracanie uwagi na werbalne i niewerbalne komunikaty dziecka.

3. Zapewnienie uczniowi bezpieczeństwa:

–  ocena powagi zagrożenia bezpieczeństwa w kategoriach niebezpieczeństwa dla życia i całkowitej utraty możliwości działania;

– ocena przeżyć dziecka i jego sytuacji;

– jeżeli jest to konieczne  – wskazanie alternatywnych zachowań dla impulsywnych działań autodestrukcyjnych.

4. Zapewnienie wsparcia

– zapewnienie dziecka, że osoba podejmująca interwencję jest osobą wspierającą;

– osobiste zaangażowanie w sprawę (ton głosu, język ciała, akceptacja i nieosądzanie);

– uwolnienie dziecka od poczucia wstydu i winy.

Działanie w zależności od oceny stanu dziecka będącego sprawcą  przemocy i możliwości wykorzystania wsparcia środowiskowego  

  1. Analiza sytuacji szkolnej – określenie zachowań przemocowych i stopnia ich nasilenia – realnego zagrożenia dla osób trzecich i samego ucznia/uczennicy.
  2. Wykorzystanie metody wspólnej sprawy
  3. Pomoc psychologiczna sprawcom przemocy i ich rodzinom:

Rozmowa z rodzicami dziecka, ewentualnie w obecności dziecka:

– określenie najbardziej efektywnych sposobów postępowania naprawczego: objęcie dziecka formami pomocy psychologiczno-pedagogicznej na terenie szkoły, poradnictwo dla rodziców dziecka, współpraca z Poradnią Psychologiczno-Pedagogiczną nr 8, umieszczenie w ośrodku socjoterapeutycznym, szkolno-wychowawczym lub resocjalizacyjnym, zastosowanie leczenia farmakologicznego i opieki psychologa klinicznego, poddanie oddziaływaniom profilaktyczno-terapeutycznym w ramach programów realizowanych w poradniach psychologiczno-terapeutycznych.

Dostosowanie technik do indywidualnych problemów dziecka w pracy indywidualnej podczas udzielanej mu pomocy psychologiczno-pedagogicznej (doraźnej lub terminowej);

Ewaluacja i monitorowanie efektów.

Współpraca psychologa z wychowawcą ucznia/uczennicy w zakresie:

– oddziaływań zwiększających poziom samowiedzy dziecka (jaki jestem, mocne  i słabe strony);

– poszerzenia wiedzy na temat doświadczanych w różnych sytuacjach emocji;

– pomoc dziecku w zastąpieniu dotychczasowych zachowań przemocowych – zachowaniami pozytywnymi;

–  monitorowania zachowania dziecka i sytuacji społecznych, w których świadomie kontroluje sferę emocjonalno-popędową.

Efekty oddziaływań

  1. Dziecko:

–  lepiej rozumie zasady regulujące życiem społecznym;

– rozwinęło świadomość konsekwencji ich nieprzestrzegania;

– realistycznie projektuje własną przyszłość: stawia cele, formułuje plany i podejmuje działania;

– nabyło umiejętność spostrzegania rzeczywistości z perspektywy innych osób oraz empatii.

Interwencja kryzysowa – działania psychologa  i wychowawcy podejmowane bezpośrednio po zdarzeniu, obejmujące osobę, która doświadczyła przemocy i jej rodzinę  

  1. Dostarczenie wsparcia i uwolnienie dziecka od poczucia wstydu i winy:

– rozmowa psychologiczna z dzieckiem (wgląd poznawczy, odreagowanie emocji, uwolnienie od poczucia winy, empatyczne wysłuchanie).

2. Jasne określenie ról uczestników zdarzenia: ofiara, sprawca, obserwatorzy, ratownik:

– rozmowa wspierająca i diagnostyczna ze świadkami zdarzenia: obserwatorami  i ratownikami.

3. Zebranie informacji o zdarzeniu oraz wyjaśnienie rodzicom zaistniałej sytuacji:

– rozmowa psychologiczna z rodzicami dziecka (wgląd poznawczy, odreagowanie emocji, opracowanie „programu ratunkowego” na najbliższe dni – zapewnienie ochrony  i wsparcia fizycznego i psychicznego) ewentualnie  w obecności dziecka)

4. Współpraca z wychowawcą ucznia lub uczennicy w zakresie:

–  analizy sytuacji szkolnej dziecka pod kątem zapewnienia bezpieczeństwa w przyszłości i zaplanowania działań długoterminowych;

– określenia miejsc i sytuacji, w których może w szkole dojść do interakcji ze sprawcą przemocy;

– określenia zachowań prowokujących sprawcę;

– analizy podjętej interwencji;

– określenia sposobów uchronienia dziecka przed podobną sytuacją w przyszłości.

Oddziaływania długoterminowe mające na celu zwiększenie wewnętrznych zasobów dziecka w radzeniu sobie z sytuacją doświadczania i autorstwa przemocy

  1. Diagnoza psychologiczna dziecka w kontekście cech sprzyjających wiktymizacji oraz mocnych stron i jego zasobów.
  2. Diagnoza percepcji przez dziecko środowiska szkolnego:

–  poczucia bezpieczeństwa dziecka w szkole i jego relacji z nauczycielami, pozycji i atrakcyjności w grupie rówieśniczej, lęki i obawy związane ze szkołą.

  1. Diagnoza sytuacji rodzinnej dziecka (więzi wewnątrzrodzinne, postawy wychowawcze rodziców, komunikacja w rodzinie).
  2. Praca z rodziną mająca na celu uświadomienie rodzicom potrzeb dziecka
  • poradnictwo psychologiczne
  • psychoedukacja
  • wspieranie umiejętności wychowawczych
  • rozpoznawanie oznak przemocy rówieśniczej.
  1. Trening umiejętności interpersonalnych, w tym asertywności i sposobów radzenia sobie w sytuacjach zagrożenia.
  2. Monitorowanie i ewaluacja prowadzonych działań.

Oczekiwane efekty: 

  1. Zrozumienie przez ucznia/ uczennice, że przemoc jest czymś złym i nie można tego wstydliwie ukrywać.
  2. W odniesieniu do ofiary, że nie ponosi odpowiedzialności za doświadczanie przemocy.
  3. Wzrost samoświadomości osoby doświadczającej przemocy, jak jej zachowania wpływają na postępowanie sprawczyni lub sprawcy.
  4. Dzieci wiedzą w jaki sposób chronić się przed przemocą (których miejsc i sytuacji unikać, u kogo szukać wsparcia, jak postępować w sytuacji doświadczania przemocy).
  5. Wzrost u dzieci poczucia osobistej godności i znajomość praw.
  6. Wzrost umiejętności interpersonalnych.
  7. Rodzice rozpoznają potrzeby dziecka, dostarczają mu wsparcia w sytuacjach trudnych, odpowiednio reagują na sygnały, które mogą świadczyć, iż dziecko doświadcza przemocy rówieśniczej.